Τι είναι ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ);
Είναι ένα είδος «αυτοάνοσης νόσου».
Όταν λειτουργεί κανονικά, το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος σκοτώνει μικρόβια και κάποια κύτταρα που θα μπορούσαν να μετατραπούν σε καρκίνο.
Όταν ένα άτομο έχει μια αυτοάνοση ασθένεια, αντί να σκοτώνει μόνο τα συγκεκριμένα κύτταρα, το ανοσοποιητικό σύστημα αρχίζει να επιτίθεται σε υγιή κύτταρα διαφόρων οργάνων του (όπως δέρμα, αρθρώσεις, αίμα, νεφροί, καρδιά, πνεύμονες κλπ.) Αυτό ονομάζεται «αυτοάνοση απόκριση» και προκαλεί συμπτώματα.
Ποια είναι τα συμπτώματα του λύκου;
Ο λύκος μπορεί να επηρεάσει οποιοδήποτε μέρος του σώματος. Τα άτομα με λύκο μπορεί να παρουσιάζουν:
- Εξάνθημα στο πρόσωπο και στο σώμα, ειδικά μετά από έκθεση στον ήλιο
- Τριχόπτωση
- Πληγές στο στόμα ή τη μύτη
- Πόνο και δυσκαμψία στις αρθρώσεις
- Δάχτυλα των χεριών ή των ποδιών που γίνονται χλωμά ή μπλε με το κρύο ή το στρες (φαινόμενο Raynaud)
- Πυρετός (ή δέκατα), κόπωση, απώλεια βάρους, που διαρκούν πολλές ημέρες
- Πόνο στο στήθος
- Δυσκολία στην αναπνοή
- Ούρα που φαίνονται αφρισμένα ή καφέ (χρωματιστά τσαγιού)
- Εύκολα μώλωπες
- Επανειλημμένες αποβολές ή θρομβώσεις (αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο)
- Ο Λύκος μπορεί επίσης να δυσκολέψει την καθαρή σκέψη και μπορεί να κάνει τους ανθρώπους να αισθάνονται άγχος και θλίψη.
Αυτό μπορεί να συμβεί επειδή η ασθένεια είναι χρόνια και δεν σημαίνει πάντα ότι ο λύκος χρειάζεται περισσότερη θεραπεία.
Ποιος εμφανίζει λύκο; Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να τον εμφανίσουν;
Ο λύκος προσβάλει περίπου 3-5 ανθρώπους ανά 10.000 κατοίκους στην χώρα μας.
Είναι 9 φορές συχνότερος στις γυναίκες από τους άνδρες και συνήθως εμφανίζεται σε γυναίκες ηλικίας 14-40 ετών.
Παρόλο που ο λύκος είναι πιο συχνός όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό μόνο 3 στα 100 παιδιά γονέων με λύκο εμφανίζουν συμπτώματα λύκου.
Πως γίνεται η διάγνωση;
Τη διάγνωση θα τη θέσει ο Ρευματολόγος συγκεντρώνοντας και αξιολογώντας στοιχεία από το ιστορικό, την κλινική εξέταση, τις απλές εξετάσεις αίματος και μερικές ειδικές εξετάσεις όπως ΑΝΑ, ΕΝΑ, συμπλήρωμα C3, C4 και αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα.
Οι περισσότεροι άνθρωποι με λύκο είναι θετικοί για ΑΝΑ. Υπάρχουν όμως μερικές περιπτώσεις (υπολογίζοντας <10% των ανθρώπων που πάσχουν από λύκο) που είναι αρνητικοί για αυτά τα αντισώματα.
Έχω θετικά ΑΝΑ, άρα έχω λύκο;
Όχι απαραίτητα.
Είναι ΛΑΘΟΣ ότι όποιος έχει θετικά ΑΝΑ έχει λύκο ή ότι όποιος έχει αρνητικά ΑΝΑ αποκλείεται να έχει.
Η διάγνωση του λύκου είναι κλινική, γίνεται δηλαδή από εξειδικευμένο Ρευματολόγο μόνο μετά από προσεκτική αξιολόγηση των συμπτωμάτων, της κλινικής εξέτασης (αρθρίτιδα, εξανθήματα κ.λπ.) και των εργαστηριακών εξετάσεων.
Επομένως η διάγνωση δεν μπορεί να βασιστεί σε μία εργαστηριακή εξέταση μόνο.
Τι μπορώ να κάνω μόνος μου;
●Υγιεινή διατροφή, με πολλά φρούτα και λαχανικά.
●Άσκηση, ακόμα κι αν αισθάνεται κόπωση. Εάν παραμείνει αδρανής, οι μύες εξασθενούν και οι αρθρώσεις γίνονται πιο δύσκαμπτες σε βάθος χρόνου.
●Αποφυγή της άμεσης έκθεσης ήλιο όταν είναι δυνατόν. Για να προστατεφτεί το δέρμα σας, απαραίτητη είναι η χρήση αντηλιακού που εμποδίζει την ακτινοβολία UV-A και UV-B.
●Διακοπή καπνίσματος. Το κάπνισμα μπορεί να επιδεινώσει τον λύκο.
Πώς αντιμετωπίζεται ο λύκος;
Υπάρχουν φάρμακα που μπορούν να ανακουφίσουν τα συμπτώματα του λύκου και να μειώσουν την αυτοάνοση απόκριση. Αυτά τα φάρμακα περιλαμβάνουν:
●Υδροξυχλωροκίνη
Αυτό το φάρμακο αρχικά είχε παρασκευαστεί για τη θεραπεία της ελονοσίας, αλλά βοηθάει πολύ ασθενείς με λύκο και είναι απαραίτητο να το λαμβάνουν.
●Στεροειδή (κορτιζόνη) στη μικρότερη δυνατή δόση για το μικρότερο δυνατό χρονικό διάστημα
«Απενεργοποιούν» εν μέρει το ανοσοποιητικό σύστημα. Μπορούν να βοηθήσουν σε πολλά από τα προβλήματα που προκαλεί ο λύκος και δρουν αρκετά γρήγορα.
Μπορούν όμως να δημιουργήσουν και δικά τους προβλήματα. Για παράδειγμα, τα στεροειδή μπορεί να προκαλέσουν αύξηση βάρους, να κάνουν τα οστά αδύναμα ή να επιδεινώσουν τον διαβήτη.
●Ανοσοκατασταλτικά φάρμακα όπως είναι η μεθοτρεξάτη, η αζαθειοπρίνη, η κυκλοσπορίνη, το μυκοφαινολικό οξύ και η κυκλοφωσφαμίδη.
●Βιολογικοί παράγοντες εγκεκριμένοι για το ΣΕΛ όπως είναι το Belimumab και το Anifrolumab.
Οι ασθενείς με λύκο είναι σημαντικό να παρακολουθούνται τακτικά από Ρευματολόγο και να κάνουν εξετάσεις.
Τι γίνεται αν θέλω να μείνω έγκυος;
Τα άτομα με λύκο είναι πιο πιθανό από άλλα άτομα να έχουν προβλήματα με την εγκυμοσύνη, αλλά μπορούν να έχουν υγιή μωρά.
Εάν επιθυμεί μια ασθενής με λύκο να μείνει έγκυος, χρειάζεται να μιλήσει με τον Ρευματολόγο της πριν ξεκινήσει την προσπάθεια καθώς:
-Πιθανόν να χρειαστεί αλλαγή η θεραπεία της ασθενούς για να είναι συμβατή με την κύηση
-Χρειάζεται ο λύκος να είναι σε ύφεση για τουλάχιστον 6 μήνες πριν την κύηση
-Είναι σημαντικό να κάνει κάποιες εξετάσεις ώστε να μειωθούν οι πιθανότητες επιπλοκών.
