Τι είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα;
Η ρευματοειδής αρθρίτιδα ή αλλιώς ΡΑ είναι μια ασθένεια που προκαλεί πόνο, πρήξιμο και δυσκαμψία στις αρθρώσεις.
Η ΡΑ είναι ένας από τους πολλούς διαφορετικούς τύπους αρθρίτιδας. Δεν είναι ακόμα γνωστό ακριβώς που οφείλεται, αλλά γνωρίζουμε ότι κάποιοι παράγοντες όπως η κληρονομικότητα και το κάπνισμα παίζουν ρόλο.
Η ΡΑ είναι μια αυτοάνοση διαταραχή. «Αυτοάνοσο» λέγεται ένα νόσημα όταν το σύστημα καταπολέμησης των λοιμώξεων ενός ατόμου, που ονομάζεται ανοσοποιητικό σύστημα, «επιτίθεται» στο σώμα του. Το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος λανθασμένα θεωρεί κάποια φυσιολογικά μέρη του σώματος ως “ξένα” και έτσι υγιή κύτταρα δέχονται επίθεση ως εν δυνάμει επιβλαβή.
Στη ΡΑ, το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στις αρθρώσεις. Μπορεί επίσης, πιο σπάνια, να επιτεθεί και σε άλλα μέρη του σώματος, όπως οι πνεύμονες, η καρδιά ή τα μάτια.
Πώς είναι μια υγιής άρθρωση;
1 Αρθρικός υμένας
είναι το λεπτό στρώμα ιστού που καλύπτει εσωτερικά την αρθρική κάψα και είναι η πρώτη περιοχή που προσβάλλεται από την ΡΑ
2 Αρθρικός χόνδρος
βοηθάει στη μείωση της τριβής των οστών κατά την κίνηση των αρθρώσεων
3 Οστά
συνδέονται μέσω της άρθρωσης
4 Αρθρική κάψα
περιβάλλει την άρθρωση για προστασία και υποστήριξη
5 Αρθρικό υγρό
λιπαίνει και θρέφει τον αρθρικό χόνδρο και τα οστά μέσα στην αρθρική κάψα
6 Τένοντες και σύνδεσμοι
βοηθούν στη στήριξη της άρθρωση
Ποια είναι τα συμπτώματα της ΡΑ;
Το κύριο σύμπτωμα είναι ο πόνος και το πρήξιμο στις αρθρώσεις.
Διαφορετικοί τύποι αρθρίτιδας μπορεί να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα.
Ωστόσο υπάρχουν μερικά στοιχεία που είναι πιο χαρακτηριστικά φλεγμονώδους αρθρίτιδας όπως η ΡΑ. Για παράδειγμα:
- Τα άτομα με ΡΑ έχουν εντονότερη δυσκαμψία στις αρθρώσεις τις πρώτες ώρες της ημέρας, που συνήθως βελτιώνεται με την κίνηση όσο περνάνε οι ώρες. Άλλοι τύποι αρθρίτιδας τείνουν να προκαλούν πιο έντονο αίσθημα δυσκαμψίας στους ασθενείς προς το τέλος της ημέρας ή το ίδιο όλη την ημέρα.
- Η ΡΑ συνήθως ξεκινά επηρεάζοντας τις μικρές αρθρώσεις των δακτύλων των χεριών και των ποδιών, τους καρπούς και τους αστραγάλους. Συνήθως επηρεάζει τόσο την αριστερή όσο και τη δεξιά πλευρά του σώματος.
Πώς αντιμετωπίζεται η ΡΑ;
Αντιμετωπίζεται από έναν γιατρό που ειδικεύεται στη ΡΑ, που ονομάζεται “Ρευματολόγος”. Εάν ένας ασθενής διαγνωστεί με ΡΑ χρειάζεται να ξεκινήσει τη θεραπεία αμέσως. Η έγκαιρη θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη πολλών βλαβών. Υπάρχουν πολλά διαφορετικά φάρμακα για τη ΡΑ.
Τα φάρμακα για τη θεραπεία της ΡΑ ονομάζονται αντιρευματικά φάρμακα που
τροποποιούν τη νόσο ή “DMARDs” (disease modifying antirheumatic drugs).
Μπορεί να χρειαστούν αρκετές εβδομάδες (6-8 εβδομάδες) λήψης DMARDs προτού νιώσει ο ασθενής καλύτερα.
Για να αντιμετωπιστεί η φλεγμονή στο μεταξύ, μπορεί να δοθούν άλλα φάρμακα για σύντομο χρονικό διάστημα, όπως:
- Στεροειδή (κορτιζόνη) – Αυτά μπορούν να ληφθούν είτε ως χάπι είτε ως ένεση σε άρθρωση που φλεγμαίνει.
- Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα ή «ΜΣΑΦ»
Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν χρειάζονται ισχυρότερα παυσίπονα, που ονομάζονται «οπιοειδή». Σε αντίθεση με τα άλλα φάρμακα, τα οπιοειδή δεν βοηθούν στη φλεγμονή ή τη βλάβη των αρθρώσεων.
Η θεραπεία αρχικά περιλαμβάνει συμβατικά DMARDs όπως η μεθοτρεξάτη (χάπια ή υποδόρια ένεση), η λεφλουνομίδη και άλλα.
Σε περίπτωση που δεν αρκεί αυτή η θεραπεία ή υπάρχουν ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να χορηγηθούν βιολογικοί παράγοντες (βιολογικά DMARDs) ή targeted synthetic DMARDs.
Οι ασθενείς που πάσχουν από ΡΑ μπορεί επίσης να βοηθηθούν και από άλλους επαγγελματίες υγείας, όπως:
●Φυσικοθεραπευτής (ειδικός στην άσκηση)
Η κίνηση μπορεί να είναι επώδυνη σε ασθενείς με ΡΑ.
Ένας φυσικοθεραπευτής μπορεί να βοηθήσει τον ασθενή να κατανοήσει ποιοι τύποι δραστηριότητας είναι καλύτεροι για τον ίδιο και να τους εντάξει στην καθημερινότητα του.
●Εργοθεραπευτής
Βοηθά να βρει ο ασθενής τρόπο να συνεχίσει να κάνει τις κανονικές καθημερινές του εργασίες παρά τα πιθανά λειτουργικά προβλήματα που μπορεί να έχει από τη ΡΑ.
Μπορεί να δημιουργήσει ειδικούς νάρθηκες για τους ασθενείς, εάν ορισμένες αρθρώσεις είναι πολύ επώδυνες ή μη λειτουργικές.
Στόχος των εργοθεραπευτών είναι να βοηθήσουν τα άτομα να έχουν ανεξάρτητη, παραγωγική και ικανοποιητική ζωή.
●Διατροφολόγος
Η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους και η λήψη των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών είναι μεγάλης σημασίας.
Η απώλεια βάρους βοηθά παχύσαρκα άτομα να αισθάνονται καλύτερα, καθώς η μεταφορά υπερβολικού βάρους επιβαρύνει επιπλέον τις αρθρώσεις.
●Καρδιολόγος/Παθολόγος/Γενικός Ιατρός
Τα άτομα με ρευματοειδή αρθρίτιδα έχουν περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν καρδιακά προβλήματα.
Είναι πάρα πολύ σημαντικό η αρτηριακή πίεση, η χοληστερίνη και το σάκχαρο να βρίσκονται στην καλύτερη δυνατή ρύθμιση, καθώς και στην περίπτωση των καπνιστών να διακοπεί το κάπνισμα. Απαραίτητη είναι η καλή συνεργασία του ασθενούς με Καρδιολόγο ή Παθολόγο ή Γενικό ιατρό για τη ρύθμιση αυτών των παραγόντων.
● Σύλλογος Ρευματοπαθών και Ειδικός ψυχικής υγείας
Είναι φυσιολογικό ένας ασθενής που ανακαλύπτει ότι έχει ρευματοειδή αρθρίτιδα να νιώθει αρχικά ανησυχία, αναστάτωση και θλίψη.
Πολλοί ασθενείς βρίσκουν βοηθητικό να συζητούν με άλλα άτομα που περνούν παρόμοια θέματα. Ο Σύλλογος Ρευματοπαθών Κρήτης καθώς και άλλοι σύλλογοι Ρευματοπαθών αποτελούν κατάλληλο περιβάλλον για να αισθανθεί ο ασθενής κατανόηση και υποστήριξη.
Μερικές φορές, τα αρνητικά συναισθήματα μπορεί να είναι πιο έντονα. Χρήσιμη σε αυτές τις περιπτώσεις είναι η επίσκεψη σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας (ψυχολόγο ή ψυχίατρο) για συζήτηση ή και λήψη φαρμάκων, όταν αυτό χρειάζεται.
Τι μπορώ να κάνω μόνος μου;
●Μείνετε ενεργοί
Μπορεί ο ασθενής να θέλει να αποφύγει τη σωματική δραστηριότητα επειδή πονάει. Ωστόσο, αυτό θα κάνει τα πράγματα χειρότερα καθώς οι μύες θα γίνουν αδύναμοι και οι αρθρώσεις πιο δύσκαμπτες από ό,τι είναι ήδη.
Το να παραμείνει ο ασθενής δραστήριος μπορεί να τον βοηθήσει να αισθάνεται λιγότερο κουρασμένος και να έχει λιγότερο πόνο. Μπορεί, επίσης, να τον βοηθήσει να κοιμηθεί καλύτερα.
Το περπάτημα, το κολύμπι και το pilates με την κατάλληλη καθοδήγηση μπορεί να
είναι κατάλληλες δραστηριότητες καθώς δεν καταπονούν τις αρθρώσεις, αλλά ταυτόχρονα βοηθούν στη μυϊκή ενδυνάμωση, τη διατήρηση της κινητικότητας των αρθρώσεων και την βελτίωση της καρδιοαναπνευστικής αντοχής.
●Τρώτε μια υγιεινή διατροφή
Τα άτομα με ρευματοειδή αρθρίτιδα διατρέχουν κίνδυνο καρδιακής νόσου, επομένως σημαντικό είναι να αποφεύγουν τρόφιμα πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά. Αντίθετα, σημαντικό είναι να καταναλώνουν πολλά φρούτα, λαχανικά και τροφές πλούσιες σε ω3 λιπαρά.
●Διακόψτε το κάπνισμα
Το κάπνισμα αυξάνει περαιτέρω τον κίνδυνο για καρδιακή νόσο.
Τι γίνεται αν θέλω να μείνω έγκυος;
Είναι δυνατόν μια ασθενής με ΡΑ να έχει μια ασφαλή, υγιή εγκυμοσύνη. Απαραίτητη
είναι η επικοινωνία με το γιατρό πριν ξεκινήσουν οι προσπάθειες εγκυμοσύνης, καθώς:
●Μερικά από τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της ΡΑ δεν είναι ασφαλή για ένα αναπτυσσόμενο έμβρυο. Ίσως χρειαστεί η ασθενής να αλλάξει φάρμακα πριν μείνει έγκυος.
●Υπάρχουν εξετάσεις που πρέπει να κάνει πριν την εγκυμοσύνη για να αποτρέψει προβλήματα κατά τη διάρκεια αυτής.
Τα συμπτώματα της ΡΑ συχνά βελτιώνονται πολύ κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αλλά μπορεί να επιδεινωθούν ξανά μετά τον τοκετό.
Συνοψίζοντας, η καλύτερη συνεργασία γιατρού και ασθενούς οδηγεί σε καλύτερο θεραπευτικό αποτέλεσμα που έχει ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών με ρευματοπάθειες που είναι και ο τελικός στόχος.
